Revised: July 2015


1. Context

The Welsh Language Measure

gives the Welsh language official status in Wales and legislates that it should be treated no less favourably than the English language. All public bodies in Wales are subject to Welsh Language Schemes currently, soon to superseded by Welsh Language Standards . The partner universities in WISERD each have individual Welsh Language Schemes which state which services will be provided through the medium of Welsh and how and when they will be available. WISERD operates within the framework of these schemes and is subject to the current Welsh Language Scheme of the respective partner universities (such as:


2. Aims

This policy is designed to

  • promote awareness within WISERD of the principles of the Welsh Language Measure and ensuing Standards
  • highlight the commitments made by the partner institutions in their Language Schemes
  • specify measures for implementing the Language Schemes in the activities of WISERD  
  • encourage best practice with regard to the use of Welsh in communication with other organizations and the public in Wales


3. WISERD activities

WISERD is a collaborative venture across five institutions with a wide variety of activities which involve managing and sharing social science research data, conducting research projects, developing and evaluating policy, as well as capacity building. WISERD engages with a wide variety of organizations, audiences and users in the public and the private sectors, within and outside Wales. This diversity implies that all the key aspects of the partner institution Welsh Language Schemes apply to WISERD activities. A separate scheme or action plan is not therefore required. Specific measures relating to the work undertaken by WISERD are outlined in the following section and are intended as guidance on how WISERD should implement the commitments of its partner institutions in relation to the Welsh Language.


4. Specific measures

 WISERD’s public face

Key Contact: WISERD Communications Officer

WISERD’s full name, address, and other appropriate information associated with its corporate identity will be displayed in both Welsh and English on letterheads, invitations, leaflets, signs, and other forms of public display within Wales.

Contact with the public

Key Contact: Administration Manager

WISERD welcomes correspondence (including emails) in Welsh.   Replies or acknowledgements will be made in Welsh to those initiating correspondence in Welsh.  Anyone contacting a WISERD office by telephone is welcome to do so through the medium of Welsh.  In instances where no welsh speaking member of staff is available, the caller will be transferred to a Welsh speaking member of staff  elsewhere in the University. WISERD will maintain an internal directory of Welsh speakers.  The current list of Welsh speaking staff within WISERD is contained in Appendix 1.

Email Signatures

Key Contact: WISERD Communications Officer

All WISERD staff will be required to use a bilingual email signature and bilingual out of office message. Standard signature templates have been created and are available through the WISERD Communications Officer.

Publicity and Marketing

Key Contact: WISERD Communications Officer

All general publicity and marketing materials of the Institute will be produced bilingually.  WISERD’s monthly external e-newsletter will be produced bi-lingually.  Any queries regarding publicity and marketing materials should be directed to the WISERD Communications Officer.


Key Contact: WISERD Communications Officer

The WISERD website shall have a bilingual homepage. It will be for those responsible for specific WISERD activities to decide, in collaboration with the WISERD hub team, whether it is appropriate to include subsequent pages in both Welsh and English. The decision will be based upon the type of output, the location of the event, the subject concerned, and on who is likely to contribute or participate. The WISERD hub shall have a procedure for revising Welsh language material on the Web, and in the case of pages which are intended to appear in both languages, it will ensure that both languages are updated at the same time.

Press releases

Key Contact: WISERD Communications Officer

Press notices issued by WISERD to the media in Wales will be produced in both Welsh and English and wherever possible will name a Welsh speaking contact.


Key Contact:  Events Officer

All promotional literature for WISERD events held in Wales will be produced bilingually.  Agenda’s and events packs will be produced bilingually as appropriate. WISERD hosts an Annual Conference at which presenters may submit and present papers through the medium of Welsh.  Simultaneous translation will be provided where this is the case.


Key Contact: Administration Manager

Where research is conducted within Wales, letters of invitation to participate in research, consent forms and questionnaires will be sent bilingually. Invitations to be interviewed will make it clear that interviewees are free to choose to be interviewed in Welsh or English. Where appropriate, WISERD will translate any interview transcripts conducted in Welsh for the purposes of its research.


Key Contact: Administration Manager

WISERD welcomes submission to its publication series in either Welsh or English. The language(s) of publication will be decided by the editorial teams according to content and anticipated audiences. An English summary will be produced of items submitted in Welsh.


Key Contact: Administration Manager

WISERD will consider proficiency in Welsh when determining a job description/person specification (in line with the University’s Linguistic Skills Strategy).  Where Welsh language skills are considered essential to a post, the job description will be made available bilingually and advertised through both English and Welsh web portals.  A Welsh speaker will be included on the interview panel for any posts where Welsh is an essential criterion.   Welsh will be cited as a desirable for all posts advertised by the Institute. 

Training and Capacity Building

Key Contact: Administration Manager

WISERD will encourage its own staff to take up opportunities to learn Welsh or improve their skills in Welsh language. It will respond wherever possible to demand for training provision through the medium of Welsh.  WISERD will ensure all professional service staff are encouraged to learn Welsh and have access to Welsh Language training if requested.  All professional service staff will be provided with training in basic ‘meet and greet’ Welsh. 


Key Contact: Administration Manager

WISERD will allocate resource for the translation of relevant resources and literature to Welsh and use only those translators deemed approved suppliers by the University’s internal Welsh Language Translation Unit to ensure standards of Welsh are maintained.  WISERD will provide simultaneous translation services where it is necessary for its work to be presented orally through the medium of Welsh.


5.  Monitoring

Key Contact: Research Programme Manager

The WISERD Executive will have responsibility for annually reviewing and monitoring the Language Policy. It will extend and amend it as required to ensure that activities are consistent with the Language Schemes of the partner institutions. 



Aberystwyth University (2014) Welsh Language Scheme

Bangor University (2013) Welsh Language Scheme

Cardiff University (2014) Welsh Language Scheme

Swansea University (2011) Welsh Language Scheme

University of South Wales (2013) Welsh Language Scheme

Welsh Language (Wales) Measure 2011

Welsh Language Commissioner

Welsh Language Standards


WISERD Key Contacts

WISERD Administration Manager: Tina Woods –

WISERD Communications Officer:

WISERD Events Officer


Directory of Welsh Speakers within WISERD (correct as of July 2015)

Paul Chaney (Reader) Cardiff University: / 029 20874459

Ian Rees Jones (Director) Cardiff University: / 029 20876662

Sioned Pearce (Research Associate) Cardiff University: / 029 20879338

Gareth Rees (Professor) Cardiff University: / 029 20875101

Robin Mann (Lecturer) Bangor University: / 01248 382232

Sara Wheeler (Research Associate) Bangor University: / 01248 388223

Diwygiwyd: Gorffennaf 2015

1. Cyd-destun

Mae Mesur y Gymraeg yn rhoi statws swyddogol i’r Gymraeg yng Nghymru ac yn deddfu na ddylid ei thrin yn llai ffafriol na’r Saesneg. Ar hyn o bryd mae pob corff cyhoeddus yng Nghymru yn ddarostyngedig i Gynlluniau Iaith Gymraeg, ond cyn hir bydd Safonau’r Gymraeg yn eu disodli Mae gan y prifysgolion partner sy’n ffurfio WISERD Gynlluniau Iaith Gymraeg unigol eu hunain, sy’n datgan pa wasanaethau fydd yn cael eu darparu drwy gyfrwng y Gymraeg a sut a phryd y byddant ar gael. Mae WISERD yn gweithredu o fewn fframwaith y cynlluniau hyn ac mae’n ddarostyngedig i Gynllun Iaith Gymraeg presennol y gwahanol brifysgolion partner (megis:


2. Nodau

Nod y polisi hwn yw

  • hybu ymwybyddiaeth o fewn WISERD am egwyddorion Mesur y Gymraeg a’r Safonau a fydd yn dilyn
  • amlygu’r ymrwymiadau sydd wedi eu gwneud gan y sefydliadau partner yn eu Cynlluniau Iaith
  • pennu mesurau ar gyfer gweithredu’r Cynlluniau Iaith yng ngweithgareddau WISERD
  • annog arferion gorau o ran defnydd o’r Gymraeg wrth gyfathrebu â sefydliadau eraill a’r cyhoedd yng Nghymru


3. Gweithgareddau WISERD

Menter ar y cyd rhwng pum sefydliad yw WISERD, gydag amrywiaeth eang o weithgareddau sy’n cynnwys rheoli a rhannu data ymchwil gwyddorau cymdeithasol, cynnal prosiectau ymchwil, datblygu a gwerthuso polisi, yn ogystal ag adeiladu capasiti. Mae WISERD yn ymwneud ag amrywiaeth eang o sefydliadau, cynulleidfaoedd a defnyddwyr yn y sectorau cyhoeddus a phreifat, yng Nghymru a’r tu hwnt. Mae’r amrywiaeth hwn yn awgrymu bod holl elfennau allweddol Cynlluniau Iaith Gymraeg y sefydliadau partner yn berthnasol i weithgareddau WISERD. Nid oes angen cynllun iaith na chynllun gweithredu ar wahân felly. Mae mesurau penodol yn ymwneud â’r gwaith a wneir gan WISERD wedi eu hamlinellu yn yr adran nesaf, a’u bwriad yw rhoi arweiniad o ran sut y dylai WISERD weithredu ymrwymiadau ei sefydliadau partner o ran y Gymraeg.


4. Mesurau penodol

 Wyneb cyhoeddus WISERD

Swyddog Cyswllt Allweddol: Swyddog Cyfathrebu WISERD

Bydd enw llawn a chyfeiriad WISERD, a gwybodaeth briodol arall sy’n gysylltiedig â’i hunaniaeth gorfforaethol yn cael eu dangos yn y Gymraeg a’r Saesneg ar bapur pennawd, gwahoddiadau, taflenni, arwyddion, a ffurfiau eraill fydd yn cael eu dangos i’r cyhoedd yng Nghymru.

Cyswllt â’r cyhoedd

Swyddog Cyswllt Allweddol: Uwch Weinyddydd

Mae WISERD yn croesawu gohebiaeth (gan gynnwys e-byst) yn Gymraeg. Wrth ateb neu gydnabod negeseuon, gwneir hynny yn Gymraeg i’r rhai fydd wedi cychwyn yr ohebiaeth yn Gymraeg. Ar gyfer y rhai sy’n cysylltu ag un o swyddfeydd WISERD dros y ffôn, bydd croeso iddynt wneud hynny yn Gymraeg. Mewn achosion lle na fydd aelod o staff sy’n siarad Cymraeg ar gael, caiff y galwr ei drosglwyddo i aelod o staff sy’n siarad Cymraeg yn rhywle arall yn y Brifysgol. Bydd WISERD yn cadw cyfeirlyfr mewnol o siaradwyr Cymraeg. Mae’r rhestr bresennol o staff WISERD sy’n siarad Cymraeg i’w gweld yn Atodiad 1.

Llofnodion E-byst

Swyddog Cyswllt Allweddol: Swyddog Cyfathrebu WISERD

Bydd gofyn i holl staff WISERD ddefnyddio llofnod e-bost dwyieithog, a neges allan o’r swyddfa ddwyieithog. Mae templedi llofnod safonol wedi eu creu, ac maent ar gael drwy Swyddog Cyfathrebu WISERD.

Cyhoeddusrwydd a Marchnata

Swyddog Cyswllt Allweddol: Swyddog Cyfathrebu WISERD

Caiff holl ddeunydd marchnata a deunydd cyhoeddusrwydd cyffredinol y Sefydliad ei gynhyrchu yn ddwyieithog. Caiff e-gylchlythyr allanol misol WISERD ei gynhyrchu yn ddwyieithog. Dylid cyfeirio unrhyw ymholiadau ynghylch cyhoeddusrwydd a deunyddiau marchnata at Swyddog Cyfathrebu WISERD.


Swyddog Cyswllt Allweddol: Swyddog Cyfathrebu WISERD

Bydd gan wefan WISERD dudalen hafan ddwyieithog. Mater i’r rhai sy’n gyfrifol am weithgareddau penodol WISERD fydd penderfynu, mewn cydweithrediad â thîm canolog WISERD, a yw’n briodol cynnwys tudalennau dilynol yn Gymraeg ac yn Saesneg. Bydd y penderfyniad yn seiliedig ar y math o allbwn, lleoliad y digwyddiad, y pwnc dan sylw, a phwy sy’n debygol o gyfrannu neu gymryd rhan. Bydd gan WISERD yn ganolog weithdrefn ar gyfer adolygu deunydd Cymraeg ar y We, ac yn achos tudalennau y bwriedir iddynt ymddangos yn y ddwy iaith, bydd yn sicrhau bod y ddwy iaith yn cael eu diweddaru ar yr un pryd.

Datganiadau i’r wasg

Swyddog Cyswllt Allweddol: Swyddog Cyfathrebu WISERD

Caiff hysbysiadau i’r wasg a gyhoeddir gan WISERD i’r cyfryngau yng Nghymru eu cynhyrchu yn Gymraeg ac yn Saesneg, a lle bynnag y bo modd, bydd yn enwi swyddog cyswllt sy’n siarad Cymraeg.


Swyddog Cyswllt Allweddol: Swyddog Digwyddiadau

Bydd yr holl ddeunydd hyrwyddo ar gyfer digwyddiadau WISERD yng Nghymru yn cael eu cynhyrchu yn ddwyieithog. Caiff agendâu a phecynnau digwyddiadau eu cynhyrchu yn ddwyieithog fel y bo’n briodol. Mae WISERD yn cynnal Cynhadledd Flynyddol; gall cyflwynwyr anfon papurau Cymraeg i’r gynhadledd a’u cyflwyno drwy gyfrwng y Gymraeg. Caiff gwasanaeth cyfieithu ar y pryd ei ddarparu pan fydd hyn yn digwydd.


Swyddog Cyswllt Allweddol: Uwch Weinyddydd

Lle caiff ymchwil ei chynnal yng Nghymru, bydd llythyrau yn gwahodd pobl i gymryd rhan mewn ymchwil, ffurflenni cydsyniad a holiaduron yn cael eu hanfon yn ddwyieithog. Bydd gwahoddiadau i bobl gael eu cyfweld yn ei gwneud yn eglur bod rhyddid gan bobl i gael eu cyfweld yn Gymraeg neu yn Saesneg. Lle bo’n briodol, bydd WISERD yn cyfieithu trawsgrifiadau unrhyw gyfweliadau a gynhelir yn Gymraeg at ddibenion ei ymchwil.


Swyddog Cyswllt Allweddol: Uwch Weinyddydd

Mae WISERD yn croesawu cyfraniadau at ei gyfres o gyhoeddiadau yn Gymraeg neu yn Saesneg. Caiff iaith/ieithoedd cyhoeddi ei benderfynu gan y timau golygyddol yn ôl y cynnwys a’r cynulleidfaoedd disgwyliedig. Caiff crynodeb Saesneg ei lunio o eitemau a gyflwynir yn Gymraeg.


Swyddog Cyswllt Allweddol: Uwch Weinyddydd

Bydd WISERD yn ystyried rhuglder yn y Gymraeg wrth bennu disgrifiad swydd/manyleb person (yn unol â Strategaeth Sgiliau Ieithyddol y Brifysgol). Pan fernir bod sgiliau yn y Gymraeg yn hanfodol ar gyfer swydd, darperir disgrifiad swydd dwyieithog a’i hysbysebu drwy bortholion gwe Cymraeg a Saesneg. Bydd siaradwr Cymraeg yn cael ei gynnwys ar y panel cyfweld ar gyfer unrhyw swyddi lle mae’r Gymraeg yn faen prawf hanfodol. Bydd pob swydd a hysbysebir gan y Sefydliad yn nodi bod y Gymraeg yn ddymunol.

Hyfforddiant a Datblygu Capasiti

Swyddog Cyswllt Allweddol: Uwch Weinyddydd

Bydd WISERD yn annog ei staff ei hunan i fanteisio ar gyfleoedd i ddysgu Cymraeg neu i wella eu sgiliau yn y Gymraeg. Pan fydd yn gallu, bydd yn ymateb i alw am ddarpariaeth hyfforddi drwy gyfrwng y Gymraeg. Bydd WISERD yn sicrhau bod yr holl staff gwasanaeth proffesiynol yn cael anogaeth i ddysgu Cymraeg ac yn cael mynediad at hyfforddiant yn Gymraeg os gofynnir am hynny. Bydd yr holl staff gwasanaeth proffesiynol yn cael hyfforddiant i ‘gwrdd a chyfarch’ pobl yn Gymraeg ar lefel sylfaenol.


Swyddog Cyswllt Allweddol: Uwch Weinyddydd

Bydd WISERD yn neilltuo adnoddau ar gyfer cyfieithu deunyddiau ac adnoddau perthnasol i’r Gymraeg. Dim ond cyfieithwyr y bydd Uned Gyfieithu fewnol y Brifysgol yn barnu eu bod yn gyflenwyr cymeradwy a fydd yn cael eu defnyddio, er mwyn sicrhau safon y Gymraeg. Bydd WISERD yn darparu gwasanaethau cyfieithu ar y pryd lle bydd angen fel bod modd i’w waith gael ei gyflwyno’n llafar drwy gyfrwng y Gymraeg.


5. Monitro

Swyddog Cyswllt Allweddol: Cyfarwyddwr Gweithrediadau

Gweithrediaeth WISERD fydd â’r cyfrifoldeb am adolygu a monitro Polisi’r Gymraeg yn flynyddol. Bydd yn ei ymestyn a’i ddiwygio yn ôl y gofyn er mwyn sicrhau bod gweithgareddau yn gyson â Chynlluniau Iaith y sefydliadau partner. 



Cynllun Iaith Gymraeg Prifysgol Aberystwyth (2014)

Cynllun Iaith Gymraeg Prifysgol Bangor (2013)

Cynllun Iaith Gymraeg Prifysgol Caerdydd (2014)

Cynllun Iaith Gymraeg Prifysgol Abertawe (2011) Iaith Gymraeg Prifysgol Abertawe.pdf

Cynllun Iaith Gymraeg Prifysgol De Cymru (2013)

Mesur y Gymraeg (Cymru) 2011

Comisiynydd y Gymraeg

Safonau’r Gymraeg


Swyddogion Cyswllt Allweddol WISERD

Uwch Weinyddydd WISERD: Tina Woods –

Swyddog Cyfathrebu WISERD: Natalie Richards –

Swyddog Digwyddiadau WISERD: Sarah Creed –


Cyfeiriadur o staff WISERD sy’n siarad Cymraeg (gywir ym Gorffennaf 2015)

Paul Chaney (Darllenydd) Prifysgol Caerdydd: / 029 20874459

Ian Rees Jones (Cyfarwyddwr) Prifysgol Caerdydd: / 029 20876662

Sioned Pearce (Cydymaith Ymchwil) Prifysgol Caerdydd: / 029 20879338

Gareth Rees (Athro) Prifysgol Caerdydd: / 029 20875101

Robin Mann (Darlithydd) Prifysgol Bangor: / 01248 382232

Sara Wheeler (Cydymaith Ymchwil) Prifysgol Bangor: / 01248 388223